§ nāndī
p.1, l.3
-
- (p.1, l.3)kalā cāndrī śaṃbhoḥ praṇayakalahaprāpitaruṣaḥ
(p.1, l.4)praṇāme pārvatyāḥ padakamalalākṣāparicitā | - (p.1, l.5)śriyai bhūyādasyāḥ vadanaśaśinaḥ kopakaluṣā-
(p.1, l.6)tprasādenāruṇyaṃ vinimayavaśeneva dadhatī || 1 ||
- (p.1, l.3)kalā cāndrī śaṃbhoḥ praṇayakalahaprāpitaruṣaḥ
§ prastāvanā
(nāndyante)
p.1, l.8
(p.1, l.8)(nepathyābhimukhamavalokya |) ārye, itastāvat |
sūtradhāraḥ — (nepathyābhimukhamavalokya |) ārye, itastāvat |
p.1, l.9
(p.1, l.9)(praviśya)
(praviśya)
p.1, l.10
(p.1, l.10)ajja, iaṃ mhi | ko ṇioo āṇavedu |ārya, iyamasmi | ko niyoga ājñāpayatu |
naṭī — ajja, iaṃ mhi | ko ṇioo āṇavedu | (ārya, iyamasmi | ko niyoga ājñāpayatu |)
p.1, l.11
(p.1, l.11)adya khalvādiṣṭo'smi vimalataranijakīrtikarpūrakaraṇḍī-
(p.1, l.12)kṛtanikhilabrahmāṇḍena digantadantāvalakumbhamaṇḍalamaṇḍanāyamānapratāpasi-
(p.1, l.13)ndūreṇa sakalakalākalāpakovidena vidyāraṇyaśrīcaraṇāravindavandanamahotsa-
(p.1, l.14)vamilitenāmunā sāmājikena, yathā —
-
- (p.2, l.1)unmattarāghavaṃ nāma yatprekṣāṇakamuktavān |
- (p.2, l.2)bhāskaraḥ kṛtināṃ mānyastattvayādya nirūpyatām || 2 ||
(p.2, l.3)iti | tadādiśyatāṃ prayatnaḥ |
sūtradhāraḥ — adya khalvādiṣṭo'smi vimalataranijakīrtikarpūrakaraṇḍīkṛtanikhilabrahmāṇḍena digantadantāvalakumbhamaṇḍalamaṇḍanāyamānapratāpasindūreṇa sakalakalākalāpakovidena vidyāraṇyaśrīcaraṇāravindavandanamahotsavamilitenāmunā sāmājikena, yathā —
iti | tadādiśyatāṃ prayatnaḥ |
p.2, l.4
(p.2, l.4)(savimarśam |) bahuviṇṇāṇakusalo kkhu eso sabhājaṇo | kahaṃ
(p.2, l.5)se hiaaṃ āvajjiduṃ sakkhiadi |bahuvijñānakuśalaḥ khalveṣa sabhājanaḥ | kathamasya hṛdayamāvarjayituṃ śakyate |
naṭī — (savimarśam |) bahuviṇṇāṇakusalo kkhu eso sabhājaṇo | kahaṃ se hiaaṃ āvajjiduṃ sakkhiadi | (bahuvijñānakuśalaḥ khalveṣa sabhājanaḥ | kathamasya hṛdayamāvarjayituṃ śakyate |)
p.2, l.6
(p.2, l.6)mā maivaṃ vaktavyam | viśeṣajñānāmeva guṇagrāhitā naisa-
(p.2, l.7)rgikī | ataste sukhamāvarjanīyāḥ | śṛṇu |
-
- (p.2, l.8)vijñānaviśadameva hi cetaḥ sujanasya śakyate hartum |
- (p.2, l.9)pariśuddhameva lohaṃ sutarāṃ karṣatyayaskāntaḥ || 3 ||
sūtradhāraḥ — mā maivaṃ vaktavyam | viśeṣajñānāmeva guṇagrāhitā naisargikī | ataste sukhamāvarjanīyāḥ | śṛṇu |
p.2, l.10
(p.2, l.10)hodu | jaṃ aṇantarakaraṇijjaṃ taṃ ajjo ṇirūvedu |bhavatu | yadanantarakaraṇīyaṃ tadāryo nirūpayatu |
naṭī — hodu | jaṃ aṇantarakaraṇijjaṃ taṃ ajjo ṇirūvedu | (bhavatu | yadanantarakaraṇīyaṃ tadāryo nirūpayatu |)
p.2, l.11
(p.2, l.11)nanvidānīṃ vartate vasantasamayaḥ | tathā hi |
-
- (p.2, l.12)mākandāliṃ malayapavanā mandamāndolayante
(p.2, l.13)majjatyasyā madhukarayuvā mañjarīṇāṃ marande | - (p.2, l.14)āsevante mukulanikarānāsamantādaśokā
(p.2, l.15)vaktuṃ mattāḥ pikayuvatayaḥ pañcamaṃ prārabhante || 4 ||
- (p.2, l.12)mākandāliṃ malayapavanā mandamāndolayante
(p.2, l.16)devi, tatsamayocitaṃ kiṃcidgīyatām |
sūtradhāraḥ — nanvidānīṃ vartate vasantasamayaḥ | tathā hi |
devi, tatsamayocitaṃ kiṃcidgīyatām |
p.2, l.17
(p.2, l.17)(gāyati |)
-
- (p.2, l.18)jassa hi mahū amacco dakkhiṇapavaṇo varūhiṇīṇāho |
- (p.2, l.19)piabhamarāṇuaro so jedu ciraṃ vammaho rāo || 5 ||
- yasya hi madhuramātyo dakṣiṇapavano varūthinīnāthaḥ |
- priyabhramarānucaraḥ sa jayatu ciraṃ manmatho rājā ||
naṭī — (gāyati |)
p.2, l.20
(p.2, l.20)sādhu gītam | (anyato'valokya |) ārye, itaḥ paśya |
-
- (p.2, l.21)manoharāṇāmapi mañjarīṇāṃ vihāya jālāni viśeṣalipsuḥ |
- (p.2, l.22)latāntarāṇyeti madhuvratāliḥ sītā yatheyaṃ kusumeṣu lobhāt || 6 ||
sūtradhāraḥ — sādhu gītam | (anyato'valokya |) ārye, itaḥ paśya |
p.2, l.23
(p.2, l.23)(iti niṣkrāntau |) prastāvanā |
(iti niṣkrāntau |)
§ prathamo'ṅkaḥ
p.3, l.1
(p.3, l.1)(tataḥ praviśati puṣpāvacayaṃ nāṭayantī sītā sakhī ca |)
(tataḥ praviśati puṣpāvacayaṃ nāṭayantī sītā sakhī ca |)
p.3, l.2
(p.3, l.2)halā jāṇaï, aggado evva kusumāiṃ dīsandi | kiṃ aṇṇado
(p.3, l.3)diṇṇadiṭṭhī gacchasi |sakhi jānaki, agrata eva kusumāni dṛśyante | kimanyato dattadṛṣṭirgacchasi |
sakhī — halā jāṇaï, aggado evva kusumāiṃ dīsandi | kiṃ aṇṇado diṇṇadiṭṭhī gacchasi | (sakhi jānaki, agrata eva kusumāni dṛśyante | kimanyato dattadṛṣṭirgacchasi |)
p.3, l.4
(p.3, l.4)halā mahuarie, ido vi puraṭṭhide kāṇaṇantare maṇoharāiṃ
(p.3, l.5)kusumāiṃ dīsandi | tā ahilāseṇa gacchāmi |sakhi madhukarike, ito'pi puraḥsthite kānanāntare manoharāṇi kusumāni dṛśyante | tasmādabhilāṣeṇa gacchāmi |
sītā — halā mahuarie, ido vi puraṭṭhide kāṇaṇantare maṇoharāiṃ kusumāiṃ dīsandi | tā ahilāseṇa gacchāmi | (sakhi madhukarike, ito'pi puraḥsthite kānanāntare manoharāṇi kusumāni dṛśyante | tasmādabhilāṣeṇa gacchāmi |)
p.3, l.6
(p.3, l.6)halā jāṇaï, dāṇiṃ vi amhāṇaṃ aparicido padeso |
(p.3, l.7)kāṇaṇesu sāvāṇuggahasamatthā isiṇo ciṭṭhanti | ado jassiṃ kassiṃ vi
(p.3, l.8)assame kusumesu gahidesu jo ko vi kuppaï | rāmabhaddo vi tuha piaṃ kāduṃ
(p.3, l.9)kaṇaamia geṇhia miaāvāvārādo dāṇiṃ evva ṇivaṭṭissadi | tā
(p.3, l.10)ettiehiṃ kusumehiṃ ṇivattemo |sakhi jānaki, idānīmapyasmākamaparicitaḥ pradeśaḥ | kānaneṣu śāpānugrahasamarthā ṛṣayastiṣṭhanti | ato yasminkasminnapyāśrame kusumeṣu gṛhīteṣu yaḥ ko'pi kupyati | rāmabhadro'pi tava priyaṃ kartuṃ kanakamṛgaṃ gṛhītvā mṛgayāvyāpārādidānīmeva nivartiṣyate | tasmādetāvadbhiḥ kusumairnivartāvahe |
madhukarikā — halā jāṇaï, dāṇiṃ vi amhāṇaṃ aparicido padeso | kāṇaṇesu sāvāṇuggahasamatthā isiṇo ciṭṭhanti | ado jassiṃ kassiṃ vi assame kusumesu gahidesu jo ko vi kuppaï | rāmabhaddo vi tuha piaṃ kāduṃ kaṇaamia geṇhia miaāvāvārādo dāṇiṃ evva ṇivaṭṭissadi | tā ettiehiṃ kusumehiṃ ṇivattemo | (sakhi jānaki, idānīmapyasmākamaparicitaḥ pradeśaḥ | kānaneṣu śāpānugrahasamarthā ṛṣayastiṣṭhanti | ato yasminkasminnapyāśrame kusumeṣu gṛhīteṣu yaḥ ko'pi kupyati | rāmabhadro'pi tava priyaṃ kartuṃ kanakamṛgaṃ gṛhītvā mṛgayāvyāpārādidānīmeva nivartiṣyate | tasmādetāvadbhiḥ kusumairnivartāvahe |)
p.3, l.11
(p.3, l.11)savvajaṇasāhāraṇāiṃ kkhu vaṇaladāiṃ phalapupphamūlāiṃ ṇaīja-
(p.3, l.12)lāiṃ a | ado kiṃṇimittaṃ jo ko vi kuppadi | (puṣpabhājanaṃ vilokya |) a-
(p.3, l.13)jjaüttassa devvaccaṇopajuttāiṃ kusumāiṃ pajjattāiṃ | ido puraṭṭhide kāṇaṇantare
(p.3, l.14)maṇoharāiṃ kusumāiṃ ahigeṇhia uḍaaṃ gacchamho |sarvajanasādhāraṇāni khalu vanalatāḥ phalapuṣpamūlāni nadījalāni ca | ataḥ kiṃnimittaṃ yaḥ ko'pi kupyati | āryaputrasya devārcanopayuktāni kusumāni paryāptāni | itaḥ puraḥsthite kānanāntare manoharāṇi kusumānyabhigṛhyoṭajaṃ gacchāvaḥ |
sītā — savvajaṇasāhāraṇāiṃ kkhu vaṇaladāiṃ phalapupphamūlāiṃ ṇaījalāiṃ a | ado kiṃṇimittaṃ jo ko vi kuppadi | (puṣpabhājanaṃ vilokya |) ajjaüttassa devvaccaṇopajuttāiṃ kusumāiṃ pajjattāiṃ | ido puraṭṭhide kāṇaṇantare maṇoharāiṃ kusumāiṃ ahigeṇhia uḍaaṃ gacchamho | (sarvajanasādhāraṇāni khalu vanalatāḥ phalapuṣpamūlāni nadījalāni ca | ataḥ kiṃnimittaṃ yaḥ ko'pi kupyati | āryaputrasya devārcanopayuktāni kusumāni paryāptāni | itaḥ puraḥsthite kānanāntare manoharāṇi kusumānyabhigṛhyoṭajaṃ gacchāvaḥ |)
p.3, l.15
(p.3, l.15)(ityubhe prasthite |)
(ityubhe prasthite |)
p.4, l.1
(p.4, l.1)(sadṛṣṭikṣepam |) halā, ido bhamaro kiṃṇimittaṃ saṃbhamanto desu
(p.4, l.2)desu ladāviḍavesu kusumakoḍaresu āluṭhanto paribbhamaï |sakhi, ito bhramaraḥ kiṃnimittaṃ saṃbhramaṃsteṣu teṣu latāviṭapeṣu kusumakoṭareṣvāluṭhanparibhramati |
sītā — (sadṛṣṭikṣepam |) halā, ido bhamaro kiṃṇimittaṃ saṃbhamanto desu desu ladāviḍavesu kusumakoḍaresu āluṭhanto paribbhamaï | (sakhi, ito bhramaraḥ kiṃnimittaṃ saṃbhramaṃsteṣu teṣu latāviṭapeṣu kusumakoṭareṣvāluṭhanparibhramati |)
p.4, l.3
(p.4, l.3)(vibhāvya |) halā, maarandapāṇaṇiccalapakkhadāe palla-
(p.4, l.4)vantaridaṃ imaṃ sahaariṃ bhamariṃ avekkhanto aviloaṇaveaṇāe ṇūṇaṃ u-
(p.4, l.5)mmatto saṃvutto |sakhi, makarandapānaniścalapakṣatayā pallavāntaritāmimāṃ sahacarīṃ bhramarīmaprekṣamāṇo'vilokanavedanayā nūnamunmattaḥ saṃvṛttaḥ |
madhukarikā — (vibhāvya |) halā, maarandapāṇaṇiccalapakkhadāe pallavantaridaṃ imaṃ sahaariṃ bhamariṃ avekkhanto aviloaṇaveaṇāe ṇūṇaṃ ummatto saṃvutto | (sakhi, makarandapānaniścalapakṣatayā pallavāntaritāmimāṃ sahacarīṃ bhramarīmaprekṣamāṇo'vilokanavedanayā nūnamunmattaḥ saṃvṛttaḥ |)
p.4, l.6
(p.4, l.6)(vilokya |) halā, sāhu lakkhidaṃ tue |sakhi, sādhu lakṣitaṃ tvayā |
sītā — (vilokya |) halā, sāhu lakkhidaṃ tue | (sakhi, sādhu lakṣitaṃ tvayā |)
p.4, l.7
(p.4, l.7)amhahe | savisesaṃ paribbhamanto vi eso sahaariṃ ṇa
(p.4, l.8)pekkhadi |āścaryam | saviśeṣaṃ paribhramannapyeṣa sahacarīṃ na paśyati |
madhukarikā — amhahe | savisesaṃ paribbhamanto vi eso sahaariṃ ṇa pekkhadi | (āścaryam | saviśeṣaṃ paribhramannapyeṣa sahacarīṃ na paśyati |)
p.4, l.9
(p.4, l.9)mahuarie, saṃjojehi ṇam |madhukarike, saṃyojayainam |
sītā — mahuarie, saṃjojehi ṇam | (madhukarike, saṃyojayainam |)
p.4, l.10
(p.4, l.10)imiṇā sahaāradaṇḍena mañjariṃ tāḍia maarandapāṇa-
(p.4, l.11)ṇiccalaṃ bhamariṃ uṭṭhāvemi | (tathā kṛtvā |) amhahe | mañjarīe uṭṭhidāe tāe
(p.4, l.12)sahaarīe saṃgado imo mahuaro māhavīmaṇḍavaṃ ahiruhia mahurasaṃ pi-
(p.4, l.13)banto suhaṃ vaṭṭaï | (vanāntaraṃ vilokya sāvegam |) kahiṃ gadā jāṇaī | (puna-
(p.4, l.14)rvilokya |) amhahe | ṇa kassiṃ vi dīsaï | (vanāntaraṃ praviśya sarvatrānviṣyantī |)
(p.4, l.15)amhahe | iaṃ maṇoharākidī kā vi hariṇī siṇiddhāe diṭṭhie maṃ pekkhia
(p.4, l.16)ṇissarantehiṃ ṇaaṇasalilehiṃ sahīsiṇehaṃ sūaadi | maha hiaaṃ vi
(p.4, l.17)edassiṃ ciraparicidaṃ via vissaddhaṃ hodi | ahavā imāe jaṇaṇantarasa-
(p.4, l.18)hīe hodavvam | (iti sasaṃbhramaṃ paribhramantī savimarśam |) ettha mahesiṇo a-
(p.4, l.19)ssamappahāvādo duṭṭhamiāṇaṃ saṃcāro ṇatthi | tā kahiṃ patthidā jāṇaïtti me
(p.4, l.20)accariaṃ hodi | (niḥśvasya |) mandabhāiṇī ahaṃ khu | miaāvāvārādo ṇi-
(p.5, l.1)uttassa rāmabhaddassa kahaṃ kahaïssam | rāmabhaddo vi suṇia kīrisaṃ avattha-
(p.5, l.2)ntaraṃ aṇuhavissaditti vevaï me hiaam |anena sahakāradaṇḍena mañjarīṃ tāḍayitvā makarandapānaniścalāṃ bhramarīmutthāpayāmi | āścaryam | mañjaryā utthitayā tayā sahacaryā saṃgato'yaṃ madhukaro mādhavīmaṇḍapamadhiruhya madhurasaṃ pibansukhaṃ vartate | kutra gatā jānakī | āścaryam | na kutrāpi dṛśyate | āścaryam | iyaṃ manoharākṛtiḥ kāpi hariṇī snigdhayā dṛṣṭyā māṃ dṛṣṭvā niḥsaradbhirnayanasalilaiḥ sakhīsnehaṃ sūcayati | mama hṛdayamapyetasyāṃ ciraparicitamiva visrabdhaṃ bhavati | athavānayā jananāntarasakhyā bhavitavyam | atra maharṣerāśramaprabhāvādduṣṭamṛgāṇāṃ saṃcāro nāsti | tasmātkutra prasthitā jānakīti ma āścaryaṃ bhavati | mandabhāginyahaṃ khalu | mṛgayāvyāpārānnivṛttasya rāmabhadrasya kathaṃ kathayiṣye | rāmabhadro'pi śrutvā kīdṛśamavasthāntaramanubhaviṣyatīti vepate me hṛdayam |
madhukarikā — imiṇā sahaāradaṇḍena mañjariṃ tāḍia maarandapāṇaṇiccalaṃ bhamariṃ uṭṭhāvemi | (tathā kṛtvā |) amhahe | mañjarīe uṭṭhidāe tāe sahaarīe saṃgado imo mahuaro māhavīmaṇḍavaṃ ahiruhia mahurasaṃ pibanto suhaṃ vaṭṭaï | (vanāntaraṃ vilokya sāvegam |) kahiṃ gadā jāṇaī | (punarvilokya |) amhahe | ṇa kassiṃ vi dīsaï | (vanāntaraṃ praviśya sarvatrānviṣyantī |) amhahe | iaṃ maṇoharākidī kā vi hariṇī siṇiddhāe diṭṭhie maṃ pekkhia ṇissarantehiṃ ṇaaṇasalilehiṃ sahīsiṇehaṃ sūaadi | maha hiaaṃ vi edassiṃ ciraparicidaṃ via vissaddhaṃ hodi | ahavā imāe jaṇaṇantarasahīe hodavvam | (iti sasaṃbhramaṃ paribhramantī savimarśam |) ettha mahesiṇo assamappahāvādo duṭṭhamiāṇaṃ saṃcāro ṇatthi | tā kahiṃ patthidā jāṇaïtti me accariaṃ hodi | (niḥśvasya |) mandabhāiṇī ahaṃ khu | miaāvāvārādo ṇi uttassa rāmabhaddassa kahaṃ kahaïssam | rāmabhaddo vi suṇia kīrisaṃ avatthantaraṃ aṇuhavissaditti vevaï me hiaam | (anena sahakāradaṇḍena mañjarīṃ tāḍayitvā makarandapānaniścalāṃ bhramarīmutthāpayāmi | āścaryam | mañjaryā utthitayā tayā sahacaryā saṃgato'yaṃ madhukaro mādhavīmaṇḍapamadhiruhya madhurasaṃ pibansukhaṃ vartate | kutra gatā jānakī | āścaryam | na kutrāpi dṛśyate | āścaryam | iyaṃ manoharākṛtiḥ kāpi hariṇī snigdhayā dṛṣṭyā māṃ dṛṣṭvā niḥsaradbhirnayanasalilaiḥ sakhīsnehaṃ sūcayati | mama hṛdayamapyetasyāṃ ciraparicitamiva visrabdhaṃ bhavati | athavānayā jananāntarasakhyā bhavitavyam | atra maharṣerāśramaprabhāvādduṣṭamṛgāṇāṃ saṃcāro nāsti | tasmātkutra prasthitā jānakīti ma āścaryaṃ bhavati | mandabhāginyahaṃ khalu | mṛgayāvyāpārānnivṛttasya rāmabhadrasya kathaṃ kathayiṣye | rāmabhadro'pi śrutvā kīdṛśamavasthāntaramanubhaviṣyatīti vepate me hṛdayam |)
p.5, l.3
(p.5, l.3)(nepathye kalakalaḥ |)
(nepathye kalakalaḥ |)
p.5, l.4
(p.5, l.4)ido tado vi saṃbhamantā tāvasajaṇā dīsanti | ado
(p.5, l.5)rāmabhaddo vi āacchaditti takkemi |itastato'pi saṃbhramantastāpasajanā dṛśyante | ato rāmabhadro'pyāgacchatīti tarkayāmi |
madhukarikā — ido tado vi saṃbhamantā tāvasajaṇā dīsanti | ado rāmabhaddo vi āacchaditti takkemi | (itastato'pi saṃbhramantastāpasajanā dṛśyante | ato rāmabhadro'pyāgacchatīti tarkayāmi |)
p.5, l.6
(p.5, l.6)(punarnepathye |)
-
- (p.5, l.7)saṃmṛjyantāṃ padavyaḥ karadhṛtakalaśāvarjitaistoyapūraiḥ
(p.5, l.8)sicyantāmāsamantādaviralamabhitaḥ kīrṇapuṣpāḥ kriyantām | - (p.5, l.9)jīvagrāhaṃ gṛhītvā kanakamṛgamasau jānakīprītihetoḥ
(p.5, l.10)saṃprāptaḥ kānanāntātsamadhikamahimā satvaraṃ rāmabhadraḥ || 7 ||
- (p.5, l.7)saṃmṛjyantāṃ padavyaḥ karadhṛtakalaśāvarjitaistoyapūraiḥ
(p.5, l.11)ayaṃ hi
-
- (p.5, l.12)pratipadamupamanuyāntaṃ lakṣmaṇaṃ vīkṣya kiṃci-
(p.5, l.13)dvalitanayanakoṇenādarādbhāṣamāṇaḥ | - (p.5, l.14)śramajalalasadāsyaḥ śobhate cāpadaṇḍaṃ
(p.5, l.15)śithilitaguṇabandhaṃ skandhadeśe dadhānaḥ || 8 ||
- (p.5, l.12)pratipadamupamanuyāntaṃ lakṣmaṇaṃ vīkṣya kiṃci-
(punarnepathye |)
ayaṃ hi
p.6, l.1
(p.6, l.1)(sasaṃbhramam |) ae, kaṇaamiaṃ geṇhia antiattheṇa
(p.6, l.2)lakkhaṇeṇa kiṃ vi mantaanto rāmabhaddo evva āacchadi | ahaṃ se maggaṃ
(p.6, l.3)pariharia ciṭṭhāmi |aye, kanakamṛgaṃ gṛhītvāntikasthena lakṣmaṇena kimapi mantrayanrāmabhadra evāgacchati | ahamasya mārgaṃ parihṛtya tiṣṭhāmi |
(tathā karoti |)
madhukarikā — (sasaṃbhramam |) ae, kaṇaamiaṃ geṇhia antiattheṇa lakkhaṇeṇa kiṃ vi mantaanto rāmabhaddo evva āacchadi | ahaṃ se maggaṃ pariharia ciṭṭhāmi | (aye, kanakamṛgaṃ gṛhītvāntikasthena lakṣmaṇena kimapi mantrayanrāmabhadra evāgacchati | ahamasya mārgaṃ parihṛtya tiṣṭhāmi |)(tathā karoti |)
p.6, l.4
(p.6, l.4)(tataḥ praviśati yathānirdiṣṭaḥ salakṣmaṇo rāmaḥ |)
(tataḥ praviśati yathānirdiṣṭaḥ salakṣmaṇo rāmaḥ |)
p.6, l.5
(p.6, l.5)vatsa, nūnamimaṃ kanakamṛgaṃ vilokya jānakī saviśeṣaṃ tuṣyati |
rāmaḥ — vatsa, nūnamimaṃ kanakamṛgaṃ vilokya jānakī saviśeṣaṃ tuṣyati |
p.6, l.6
(p.6, l.6)vacanamātreṇa devyāḥ kutūhalaṃ nivartayatastavāyaṃ prasāda
(p.6, l.7)eva kanakamṛgalābhādapi mahāntaṃ paritoṣamāpādayati |
lakṣmaṇaḥ — vacanamātreṇa devyāḥ kutūhalaṃ nivartayatastavāyaṃ prasāda eva kanakamṛgalābhādapi mahāntaṃ paritoṣamāpādayati |
p.6, l.8
(p.6, l.8)(nimittamabhinīya |) vatsa, mahāmuneragastyasya sāmarthyādapa-
(p.6, l.9)gatasakalabhaye tapovane sakhyā madhukarikayā saha vartamānāmapi jānakīṃ
(p.6, l.10)vicintya, aparicitapradeśatayā manaḥ śaṅkākulamāste |
rāmaḥ — (nimittamabhinīya |) vatsa, mahāmuneragastyasya sāmarthyādapagatasakalabhaye tapovane sakhyā madhukarikayā saha vartamānāmapi jānakīṃ vicintya, aparicitapradeśatayā manaḥ śaṅkākulamāste |
p.6, l.11
(p.6, l.11)premaviśeṣo hi priyajane prathamaṃ pramādameva cintayati |
lakṣmaṇaḥ — premaviśeṣo hi priyajane prathamaṃ pramādameva cintayati |
p.6, l.12
(p.6, l.12)(saniḥśvāsam |) savvahā jadākadāvi kahaṇijjo jevva
(p.6, l.13)so uttanto | tā gacchamhi | dāṇiṃ evva kahemi |sarvathā yadākadāpi kathanīya eva sa vṛttāntaḥ | tadgacchāmi | idānīmeva kathayāmi |
(upasarpati |)
madhukarikā — (saniḥśvāsam |) savvahā jadākadāvi kahaṇijjo jevva so uttanto | tā gacchamhi | dāṇiṃ evva kahemi | (sarvathā yadākadāpi kathanīya eva sa vṛttāntaḥ | tadgacchāmi | idānīmeva kathayāmi |)(upasarpati |)
p.6, l.14
(p.6, l.14)(madhukarikāṃ dṛṣṭvā svagatam |) ekākinī dīnamukhī madhuka-
(p.6, l.15)rikā samāgacchati | sarvathātyāhitena bhavitavyaṃ devyāḥ sītāyāḥ |
lakṣmaṇaḥ — (madhukarikāṃ dṛṣṭvā svagatam |) ekākinī dīnamukhī madhukarikā samāgacchati | sarvathātyāhitena bhavitavyaṃ devyāḥ sītāyāḥ |
p.6, l.16
(p.6, l.16)jedu mahārāo |jayatu mahārājaḥ |
madhukarikā — jedu mahārāo | (jayatu mahārājaḥ |)
p.6, l.17
(p.6, l.17)madhukarike, kvāste jānakī |
rāmaḥ — madhukarike, kvāste jānakī |
p.6, l.18
(p.6, l.18)(sagadgadam |) devva, tumhāṇaṃ devvaccaṇāe uḍaasamī-
(p.6, l.19)vaṭṭhidāsu ladāsu kusumāiṃ avaciṇomi tti ṇiggadā |deva, yuṣmākaṃ devārcanāyai uṭajasamīpasthitāsu latāsu kusumānyavacinomīti nirgatā |
madhukarikā — (sagadgadam |) devva, tumhāṇaṃ devvaccaṇāe uḍaasamīvaṭṭhidāsu ladāsu kusumāiṃ avaciṇomi tti ṇiggadā | (deva, yuṣmākaṃ devārcanāyai uṭajasamīpasthitāsu latāsu kusumānyavacinomīti nirgatā |)
p.7, l.1
(p.7, l.1)devatārcanākusumānyavacetavyānyeva |
lakṣmaṇaḥ — devatārcanākusumānyavacetavyānyeva |
p.7, l.2
(p.7, l.2)(svagatam |) kimataḥparaṃ kathayiṣyatīti kampate me cetaḥ |
(p.7, l.3)(prakāśam |) tatastataḥ |
rāmaḥ — (svagatam |) kimataḥparaṃ kathayiṣyatīti kampate me cetaḥ | (prakāśam |) tatastataḥ |
p.7, l.4
(p.7, l.4)maṇoharāiṃ kusumāiṃ dīsandi tti idaṃ kāṇaṇantaraṃ pa-
(p.7, l.5)viṭṭhā jāṇaī aṇṇesandīe mae ṇa diṭṭhā |manoharāṇi kusumāni dṛśyanta itīdaṃ kānanāntaraṃ praviṣṭā jānakī anveṣantyā mayā na dṛṣṭā |
madhukarikā — maṇoharāiṃ kusumāiṃ dīsandi tti idaṃ kāṇaṇantaraṃ paviṭṭhā jāṇaī aṇṇesandīe mae ṇa diṭṭhā | (manoharāṇi kusumāni dṛśyanta itīdaṃ kānanāntaraṃ praviṣṭā jānakī anveṣantyā mayā na dṛṣṭā |)
p.7, l.6
(p.7, l.6)hā, hato'smi |
-
- (p.7, l.7)jvalattuṣārāgnikaṇopamāni sītā na dṛṣṭeti durakṣarāṇi |
- (p.7, l.8)karṇaṃ praviṣṭāni haṭhādamūni sarvāṅgatāpaṃ janayanti hanta || 9 ||
(p.7, l.9)kaṣṭam | atidāruṇo daivadurvipākaḥ |
-
- (p.7, l.10)ambājanaṃ ca pitaraṃ ca sahodarau ca
(p.7, l.11)rājyaṃ ca tāni bhavanāni sabāndhavāni | - (p.7, l.12)daivādvihāya vipine vasatāṃ tathāpi
(p.7, l.13)hantātiduḥkhamaviṣahyamupāgataṃ naḥ || 10 ||
- (p.7, l.10)ambājanaṃ ca pitaraṃ ca sahodarau ca
(p.7, l.14)hā jānaki,
-
- (p.7, l.15)virahaṃ mama soḍhumakṣamā tvaṃ vanavīthīṣvapi māmanudrutāsi |
- (p.7, l.16)akṛtāgasamenamadya muktvā vada kutrāsi kuraṅgaśāvanetre || 11 ||
rāmaḥ — hā, hato'smi |
kaṣṭam | atidāruṇo daivadurvipākaḥ |
hā jānaki,
p.7, l.17
(p.7, l.17)(svagatam |) imamāryaḥ paśyati cedatipīḍito bhaviṣyati |
(p.7, l.18)tadenaṃ preṣayāmi | (apavārya |) madhukarike, imamuṭajaṃ naya | ahamāryasamīpe
(p.7, l.19)tiṣṭhāmi |
lakṣmaṇaḥ — (svagatam |) imamāryaḥ paśyati cedatipīḍito bhaviṣyati | tadenaṃ preṣayāmi | (apavārya |) madhukarike, imamuṭajaṃ naya | ahamāryasamīpe tiṣṭhāmi |
p.7, l.20
(p.7, l.20)(kanakamṛgamādāya |) taha | (iti niṣkrāntā |) tathā |
madhukarikā — (kanakamṛgamādāya |) taha | (iti niṣkrāntā |) (tathā |)
p.7, l.21
-
- (p.7, l.22)prāṇapriyāṃ prāptavatīṃ kaṭhorāmakīrtitavyāṃ padavīmakāṇḍe |
- (p.7, l.23)trailokyalāvaṇyalalāmabhūtāṃ hā jānakīṃ kutra vilokayāmi || 12 ||
rāmaḥ —
p.8, l.1
(p.8, l.1)kimevaṃ khidyase | idaṃ vanaṃ praviśyānviṣyadbhirdṛśyate devī |
lakṣmaṇaḥ — kimevaṃ khidyase | idaṃ vanaṃ praviśyānviṣyadbhirdṛśyate devī |
p.8, l.2
(p.8, l.2)mandabhāgyayormama cakṣuṣorataḥparaṃ kutaḥ sītādarśanasukham |
(p.8, l.3)tathāpi pratipādaya |
rāmaḥ — mandabhāgyayormama cakṣuṣorataḥparaṃ kutaḥ sītādarśanasukham | tathāpi pratipādaya |
p.8, l.4
(p.8, l.4)ita itaḥ |
lakṣmaṇaḥ — ita itaḥ |
p.8, l.5
(p.8, l.5)(ubhau parikramya vanaṃ praviśataḥ |)
(ubhau parikramya vanaṃ praviśataḥ |)
p.8, l.6
(p.8, l.6)ārya, sikatāvati pradeśe spaṣṭaṃ pratīyate devyāḥ padapaddhatiḥ |
lakṣmaṇaḥ — ārya, sikatāvati pradeśe spaṣṭaṃ pratīyate devyāḥ padapaddhatiḥ |
p.8, l.7
(p.8, l.7)(vilokya |) nūnamiyaṃ priyāyāścaraṇasaraṇiḥ | tathā hi |
-
- (p.8, l.8)sa evāṅgulivinyāsaḥ sa eva caraṇakramaḥ |
- (p.8, l.9)tadevālpapradeśatvaṃ saiva vikṣepacāturī || 13 ||
rāmaḥ — (vilokya |) nūnamiyaṃ priyāyāścaraṇasaraṇiḥ | tathā hi |
p.8, l.10
(p.8, l.10)(niḥśvasya |)
-
- (p.8, l.11)praṇatātpraṇayāparādhakāle śiraso me patitaiḥ prasūnajālaiḥ |
- (p.8, l.12)kṛtapūjanayormṛgekṣaṇāyāḥ padayoratra vilokayāmi mudrām || 14 ||
(niḥśvasya |)
p.8, l.13
(p.8, l.13)(padasaraṇimanusaran | vilokya |)
-
- (p.8, l.14)aśrubinducayamañjanāñcitaṃ muñcatī praṇayakopanirgatam |
- (p.8, l.15)pāṭalaṃ vinamitaṃ mukhāmbujaṃ bibhratīyamiha dṛśyate priyā || 15 ||
(padasaraṇimanusaran | vilokya |)
p.8, l.16
(p.8, l.16)(upasṛtya |) priye, prasīda prasīda |
-
- (p.8, l.17)ayi muñca ruṣaṃ tava prasannaṃ jitapūrṇendu mukhāravindamastu |
- (p.8, l.18)praṇatiṃ kalayannahaṃ tvadīyāṃ padalākṣāṃ paripālayāmi mūrdhnā || 16 ||
(upasṛtya |) priye, prasīda prasīda |
p.8, l.19
(p.8, l.19)(iti tatrasthitāṃ pādamudrāṃ praṇamati |)
(iti tatrasthitāṃ pādamudrāṃ praṇamati |)
p.8, l.20
(p.8, l.20)kaṣṭamāryasyonmādadaśā vartate | ārya, na jānakī | (iti
(p.8, l.21)mūrdhānamunnamayati |)
lakṣmaṇaḥ — kaṣṭamāryasyonmādadaśā vartate | ārya, na jānakī | (itimūrdhānamunnamayati |)
p.8, l.22
(p.8, l.22)(utthāya sthalapadminīṃ vilokya |) madhubharanamitaprasūnāṃ mahītala-
(p.8, l.23)galitamakarandapānāya kamalodarādāpatantyā madhukaramālayā sa me tāmaruṇāṃ
(p.8, l.24)sthalapadminīṃ vilokya mūḍho'smi |
rāmaḥ — (utthāya sthalapadminīṃ vilokya |) madhubharanamitaprasūnāṃ mahītalagalitamakarandapānāya kamalodarādāpatantyā madhukaramālayā sa me tāmaruṇāṃ sthalapadminīṃ vilokya mūḍho'smi |
p.8, l.25
(p.8, l.25)aho, jñānājñānayoḥ saṃkaraḥ | tathā hi |
-
- (p.8, l.26)vākyāni kānicidayuktatarāṇi vakti
(p.8, l.27)brūte ca kānyapi tathāpi yathārthavanti | - (p.9, l.1)ārye sahaiva vasatastadabodhabodhau
(p.9, l.2)chāyātapāviva tale'lpadaladrumasya || 17 ||
- (p.8, l.26)vākyāni kānicidayuktatarāṇi vakti
lakṣmaṇaḥ — aho, jñānājñānayoḥ saṃkaraḥ | tathā hi |
p.9, l.3
(p.9, l.3)bhavatu | etāmeva pṛcchāmi |
-
- (p.9, l.4)tvāmāgateyaṃ padapaṅktirasyāḥ prayaccha me padmini padmavaktrām |
- (p.9, l.5)na cettadīyāṃ caraṇābjamudrāṃ pradarśayānyatra vinirgatāṃ me || 18 ||
rāmaḥ — bhavatu | etāmeva pṛcchāmi |
p.9, l.6
(p.9, l.6)(vibhāvya |) iyamapi calitakamalamukhasaṃjñayā padapaddhatimitaḥ prayātāmāve-
(p.9, l.7)dayati |
(vibhāvya |) iyamapi calitakamalamukhasaṃjñayā padapaddhatimitaḥ prayātāmāvedayati |
p.9, l.8
(p.9, l.8)itaḥ sahakāravāṭikāmupagatā pādamudrā |
lakṣmaṇaḥ — itaḥ sahakāravāṭikāmupagatā pādamudrā |
p.9, l.9
(p.9, l.9)(ubhau cūtavāṭikāmupasarataḥ |)
(ubhau cūtavāṭikāmupasarataḥ |)
p.9, l.10
(p.9, l.10)(svagatam |) āryasya hṛdayamanyato nayāmi | (prakāśam |)
-
- (p.9, l.11)kisalayaparipāṭīṃ kiṃcidagre vidhunva-
(p.9, l.12)npratipadamupa(manu) yātaḥ paṅktibhiḥ ṣaṭpadānām | - (p.9, l.13)abhinavamakarandānāharanmañjarīṇāṃ
(p.9, l.14)malayaśikharijanmā māruto yāti mandam || 19 ||
- (p.9, l.11)kisalayaparipāṭīṃ kiṃcidagre vidhunva-
lakṣmaṇaḥ — (svagatam |) āryasya hṛdayamanyato nayāmi | (prakāśam |)
p.9, l.15
(p.9, l.15)aye, virahijanavanadāvānalaḥ samīraṇaḥ |
-
- (p.9, l.16)sarvasya jagataḥ prāṇa iti tvāṃ bruvate vṛthā |
- (p.9, l.17)jagadantaḥsthitasyaiva yato me prāṇahārakaḥ || 20 ||
(p.9, l.18)tathā hi |
-
- (p.9, l.19)aṅgaṃ yadi priyāyāḥ spṛṣṭaṃ bhavatā śirīṣasukumāram |
- (p.9, l.20)tarhyāliṅga mamāṅgānyapasara tūrṇaṃ na cetpavana || 21 ||
rāmaḥ — aye, virahijanavanadāvānalaḥ samīraṇaḥ |
tathā hi |
p.9, l.21
(p.9, l.21)(vibhāvya |) bhavatu, preyasīmeva pṛcchāmi |
-
- (p.9, l.22)jagatprāṇa mama prāṇakāntā kāntārasīmani |
- (p.9, l.23)bhramatā bhavatā dṛṣṭā kiṃ sā haṃsalasadgatiḥ || 22 ||
(p.9, l.24)aye, priyāyā nisargasurabhiṇā mukhamārutena tiraskṛtatayā vairamanusmaraṃ-
(p.9, l.25)stūṣṇīmupayāsi |
-
- (p.9, l.26)mākandapālīmakarandapūre madhuvratā majjanamācarantaḥ |
- (p.9, l.27)mānāpanodāya manasvinīnāṃ mānobhavaṃ mantramudīrayanti || 23 ||
(p.10, l.1)api ca |
-
- (p.10, l.2)mākandavṛndamakarandajaleṣu magnā
(p.10, l.3)dhṛtvā ca paṅkajarajāṃsi madhuvratāliḥ | - (p.10, l.4)mānāpanodanaphalāya manasvinīnāṃ
(p.10, l.5)mantrānudīrayati manmathadevatākān || 24 ||
- (p.10, l.2)mākandavṛndamakarandajaleṣu magnā
(p.10, l.6)kiṃ [ca] nirantaramadhurasāsvādamattānāmamīṣāṃ vacanamapramāṇameva | ataḥ
(p.10, l.7)priyāgatirna praṣṭavyā | (padāntaramabhinīya karṇaṃ dattvā |) vatsa,
-
- (p.10, l.8)sarojanetrā sahakāravīthyāṃ navapravālāntaritā priyā me |
- (p.10, l.9)avyaktavarṇaṃ kimapi bruvāṇā samutsukaṃ me hṛdayaṃ tanoti || 25 ||
(vibhāvya |) bhavatu, preyasīmeva pṛcchāmi |
aye, priyāyā nisargasurabhiṇā mukhamārutena tiraskṛtatayā vairamanusmaraṃstūṣṇīmupayāsi |
api ca |
kiṃ [ca] nirantaramadhurasāsvādamattānāmamīṣāṃ vacanamapramāṇameva | ataḥ priyāgatirna praṣṭavyā | (padāntaramabhinīya karṇaṃ dattvā |) vatsa,
p.10, l.10
(p.10, l.10)(svagatam |) kokilālāpamākarṇya bhrānto nūnamāryaḥ |
lakṣmaṇaḥ — (svagatam |) kokilālāpamākarṇya bhrānto nūnamāryaḥ |
p.10, l.11
(p.10, l.11)aye, priyālāpa iva śrūyate nākṛtistu dṛśyate | ataḥ
(p.10, l.12)prārthayāmi |
-
- (p.10, l.13)cetasaḥ sapadi jīvanauṣadhaṃ netrayoramṛtavartikāñjanam |
- (p.10, l.14)manmathajvaramahārasāyanaṃ darśayasva dayite tavākṛti(nana)m || 26 ||
rāmaḥ — aye, priyālāpa iva śrūyate nākṛtistu dṛśyate | ataḥ prārthayāmi |
p.10, l.15
(p.10, l.15)(kṣaṇamātraṃ tūṣṇīṃ sthitvā |) ayi jānaki, kimityaudāsīnyaṃ bhajasi |
-
- (p.10, l.16)āgatya tūrṇamasitotpalaramyanetre
(p.10, l.17)kaṇṭhaṃ badhāna mama te bhujavallarībhyām | - (p.10, l.18)paścādupetya nibhṛtaṃ padamarpayantī
(p.10, l.19)yadvā pidhehi nayane karapallavābhyām || 27 ||
- (p.10, l.16)āgatya tūrṇamasitotpalaramyanetre
(kṣaṇamātraṃ tūṣṇīṃ sthitvā |) ayi jānaki, kimityaudāsīnyaṃ bhajasi |
p.10, l.20
(p.10, l.20)(iti nayane nimīlya tiṣṭhati |)
(iti nayane nimīlya tiṣṭhati |)
p.10, l.21
(p.10, l.21)(svagatam |) kaṣṭaṃ pratīkāraduḥsthe karmaṇi kiṃ kurmaḥ |
lakṣmaṇaḥ — (svagatam |) kaṣṭaṃ pratīkāraduḥsthe karmaṇi kiṃ kurmaḥ |
p.10, l.22
(p.10, l.22)priye, kimiti vilambase | ubhayoḥ pakṣayorekataramācara |
rāmaḥ — priye, kimiti vilambase | ubhayoḥ pakṣayorekataramācara |
p.10, l.23
(p.10, l.23)lakṣmaṇaḥ — ārya, eṣa kokilālāpaḥ śrūyate | nātra jānakī sā-
(p.10, l.24)jvalati (?)sañjalpati |
lakṣmaṇaḥ — ārya, eṣa kokilālāpaḥ śrūyate | nātra jānakī sañjalpati |
p.10, l.25
(p.10, l.25)(netre nimīlya punaḥ karṇaṃ dattvā |) sa evedānīṃ śrutavīṇāravasya ḍha-
(p.10, l.26)kkādhvaniriva kaṭhoratāṃ bhajati |
rāmaḥ — (netre nimīlya punaḥ karṇaṃ dattvā |) sa evedānīṃ śrutavīṇāravasya ḍhakkādhvaniriva kaṭhoratāṃ bhajati |
p.11, l.1
(p.11, l.1)(lakṣmaṇo'nyato darśayati |)
(lakṣmaṇo'nyato darśayati |)
p.11, l.2
(p.11, l.2)(vilokya sasaṃbhramam |) vatsa, kecidamī corāḥ priyāyāḥ sarvā-
(p.11, l.3)bharaṇajātamādāya mastake dadhānāḥ prasāritabāhavo mayā yoddhumagrato niḥ-
(p.11, l.4)śaṅkamāsate | paśya paśya |
-
- (p.11, l.5)muktāhāracchaṭāmeke padmarāgāvaliṃ pare |
- (p.11, l.6)priyāyāḥ kanakākalpānapare hanta bibhrati || 28 ||
rāmaḥ — (vilokya sasaṃbhramam |) vatsa, kecidamī corāḥ priyāyāḥ sarvābharaṇajātamādāya mastake dadhānāḥ prasāritabāhavo mayā yoddhumagrato niḥśaṅkamāsate | paśya paśya |
p.11, l.7
(p.11, l.7)(svagatam |) kaṣṭamāryasya punarapyunmādaḥ |
lakṣmaṇaḥ — (svagatam |) kaṣṭamāryasya punarapyunmādaḥ |
p.11, l.8
(p.11, l.8)bho bhoścorāḥ, tiṣṭhata | mamāgrataḥ kuto gamyate | idānīmeva
(p.11, l.9)dhanurāropyaikenaiva sāyakena sarvānvaḥ pātayāmi | (iti sāṭopaṃ parikramya
(p.11, l.10)dhanurāropayati |)
rāmaḥ — bho bhoścorāḥ, tiṣṭhata | mamāgrataḥ kuto gamyate | idānīmeva dhanurāropyaikenaiva sāyakena sarvānvaḥ pātayāmi | (iti sāṭopaṃ parikramyadhanurāropayati |)
p.11, l.11
(p.11, l.11)(sajjaṃ dhanuravalambya |) alamāṭopena |
lakṣmaṇaḥ — (sajjaṃ dhanuravalambya |) alamāṭopena |
p.11, l.12
(p.11, l.12)vatsa, muñca muñca bāṇaṃ saṃdhāsyāmi | amī punaratraiva nirbhayā ni-
(p.11, l.13)ścalamāsate | (iti tūṇīramukhādbāṇamuddhartumicchati |)
rāmaḥ — vatsa, muñca muñca bāṇaṃ saṃdhāsyāmi | amī punaratraiva nirbhayā niścalamāsate | (iti tūṇīramukhādbāṇamuddhartumicchati |)
p.11, l.14
-
- (p.11, l.15)niṣaṅgānnirgate bāṇe pareṣāṃ prāṇanirgamaḥ |
- (p.11, l.16)tadeva jñāyate deva saṃdhānaṃ kiṃprayojanam || 29 ||
(p.11, l.17)ataḥ śarasaṃdhānaṃ vihāya vibhāvayatvāryaḥ, nātra corāḥ |
lakṣmaṇaḥ —
ataḥ śarasaṃdhānaṃ vihāya vibhāvayatvāryaḥ, nātra corāḥ |
p.11, l.18
(p.11, l.18)(vibhāvya |) aho, me mūḍhā matiḥ | tathā hi |
-
- (p.11, l.19)ārakto'yamaśokakuḍmalacayo no padmarāgacchaṭā
(p.11, l.20)phullo'yaṃ navakarṇikāranikaro na svarṇabhūṣāvaliḥ | - (p.11, l.21)eṣā ca sphuṭasindhuvārapaṭalī no mauktikānāṃ vrajaḥ
(p.11, l.22)śākhājālabhṛtasta eva taravo nodyadbhujā dasyavaḥ || 30 ||
- (p.11, l.19)ārakto'yamaśokakuḍmalacayo no padmarāgacchaṭā
rāmaḥ — (vibhāvya |) aho, me mūḍhā matiḥ | tathā hi |
p.11, l.23
(p.11, l.23)ito'pi latākuñjeṣu vibhāvayāvaḥ |
lakṣmaṇaḥ — ito'pi latākuñjeṣu vibhāvayāvaḥ |
p.11, l.24
(p.11, l.24)tathā | (iti padāntare sthitvā vilokya saharṣam |) vatsa, dṛṣṭā
(p.11, l.25)jānakī |
-
- (p.11, l.26)stanabharavinamramūrtirmāmiha cāhūya pāṇicalanena |
- (p.11, l.27)karṇāmṛtairvacobhiḥ kalayati mama hṛdayamāhitānandam || 31 ||
rāmaḥ — tathā | (iti padāntare sthitvā vilokya saharṣam |) vatsa, dṛṣṭā jānakī |
p.12, l.1
(p.12, l.1)aho, ciramunmādo vartate |
lakṣmaṇaḥ — aho, ciramunmādo vartate |
p.12, l.2
(p.12, l.2)aye jānaki, etāvantaṃ kālaṃ kutra gatāsi | (karṇaṃ dattvā |) kiṃ
(p.12, l.3)bravīṣi — ‘āryaputrasya premaparīkṣārthaṃ kvacillatākuñje nigūḍhāsmi’ iti |
rāmaḥ — aye jānaki, etāvantaṃ kālaṃ kutra gatāsi | (karṇaṃ dattvā |) kiṃ bravīṣi — ‘āryaputrasya premaparīkṣārthaṃ kvacillatākuñje nigūḍhāsmi’ iti |
p.12, l.4
(p.12, l.4)kvāste jānakī |
lakṣmaṇaḥ — kvāste jānakī |
p.12, l.5
(p.12, l.5)(anākarṇitakena |)
-
- (p.12, l.6)tvadālāpāḥ karṇe mama navasudhāśīkaramayā-
(p.12, l.7)stava sparśo'pyaṅge śiśiraśiśiraścandanarasaḥ | - (p.12, l.8)śarajjyotsnāpūrastava vapuridaṃ me nayanayoḥ
(p.12, l.9)kathaṃ te kalyāṇi kṣaṇamapi sahe hanta viraham || 32 ||
- (p.12, l.6)tvadālāpāḥ karṇe mama navasudhāśīkaramayā-
rāmaḥ — (anākarṇitakena |)
p.12, l.10
(p.12, l.10)ārya, kvāste jānakī |
lakṣmaṇaḥ — ārya, kvāste jānakī |
p.12, l.11
(p.12, l.11)nanviyamagrata evāste | (iti puropasthitāṃ latāmupasṛtya vilokya |)
(p.12, l.12)aho me mohaḥ |
-
- (p.12, l.13)kusumastabakānatā vilolāṃ dadhatī pallavasaṃpadaṃ manojñām |
- (p.12, l.14)makarandalihāṃ madhuvratānāṃ kalajhaṃkārakarambitā lateyam || 33 ||
rāmaḥ — nanviyamagrata evāste | (iti puropasthitāṃ latāmupasṛtya vilokya |) aho me mohaḥ |
p.12, l.15
(p.12, l.15)(punarvilokya |) vatsa, asyāmeva latāyāṃ puṣpāṇyavacitavatī jānakīti
(p.12, l.16)tarkayāmi | tathā hi |
-
- (p.12, l.17)avacitakusumāni tayā kevalavṛntāvaśeṣitānyadhunā |
- (p.12, l.18)patitāḥ pallavabhaṅgā lakṣyante tata itaścāmī || 34 ||
(punarvilokya |) vatsa, asyāmeva latāyāṃ puṣpāṇyavacitavatī jānakīti tarkayāmi | tathā hi |
p.12, l.19
(p.12, l.19)evametat | padapaddhatirapyavicchinnā latāmimāṃ prāptā |
lakṣmaṇaḥ — evametat | padapaddhatirapyavicchinnā latāmimāṃ prāptā |
p.12, l.20
(p.12, l.20)itaḥ paraṃ kāṃ diśaṃ prasthiteti vilokaya |
rāmaḥ — itaḥ paraṃ kāṃ diśaṃ prasthiteti vilokaya |
p.12, l.21
(p.12, l.21)tathā | (iti latāṃ paribhraman, maṇivalayaṃ vilokya, svagatam |)
(p.12, l.22)idaṃ devyāḥ karaparibhraṣṭam | tadāryasya hṛdayavinodanārthamavasare darśayāmi |
(p.12, l.23)(ityādāya paṭānte pidadhāti | upasṛtya prakāśam |) ārya, netaḥparaṃ kutrāpi la-
(p.12, l.24)kṣyate pādamudrā | kiṃtu vane saṃcarataḥ kasyāpi mṛgasyātraivābhivyaktā pada-
(p.12, l.25)saraṇirālokitā |
lakṣmaṇaḥ — tathā | (iti latāṃ paribhraman, maṇivalayaṃ vilokya, svagatam |) idaṃ devyāḥ karaparibhraṣṭam | tadāryasya hṛdayavinodanārthamavasare darśayāmi | (ityādāya paṭānte pidadhāti | upasṛtya prakāśam |) ārya, netaḥparaṃ kutrāpi lakṣyate pādamudrā | kiṃtu vane saṃcarataḥ kasyāpi mṛgasyātraivābhivyaktā padasaraṇirālokitā |
p.12, l.26
(p.12, l.26)hanta, nirāśāḥ smaḥ | aye jānaki,
-
- (p.13, l.1)āyatekṣaṇamarālakuntalaṃ pakvabimbaphalapāṭalādharam |
- (p.13, l.2)mañjubhāṣiṇi mamākṣigocaraṃ kalpate tava kadā mukhāmbujam || 35 ||
rāmaḥ — hanta, nirāśāḥ smaḥ | aye jānaki,
p.13, l.3
(p.13, l.3)(parito'valokya |) aye, priyāyāḥ kiṃcidapi vastu na lakṣyate | kenāhaṃ
(p.13, l.4)hṛdayamavalambe |
(parito'valokya |) aye, priyāyāḥ kiṃcidapi vastu na lakṣyate | kenāhaṃ hṛdayamavalambe |
p.13, l.5
(p.13, l.5)ārya, devyāḥ karaparibhraṣṭamidaṃ maṇivalayam | tadavadhāra-
(p.13, l.6)yatvāryaḥ | (iti dadāti |)
lakṣmaṇaḥ — ārya, devyāḥ karaparibhraṣṭamidaṃ maṇivalayam | tadavadhārayatvāryaḥ | (iti dadāti |)
p.13, l.7
(p.13, l.7)(gṛhītvā saharṣam |)
-
- (p.13, l.8)mama hṛdayamidaṃ cirāya kiṃcidvigalitatāparujaṃ vitanvadetat |
- (p.13, l.9)kathamapi karapallavātpriyāyā maṇivalayaṃ patitaṃ mayādya labdham || 36 ||
rāmaḥ — (gṛhītvā saharṣam |)
p.13, l.10
(p.13, l.10)(hṛdaye nikṣipan |)
-
- (p.13, l.11)etatpurā mama galaṃ paripīḍya gāḍhaṃ
(p.13, l.12)cchinnaṃ vyadhatta bahuśaḥ parirambhaṇeṣu | - (p.13, l.13)bimbādharaṃ mayi rasātpibati priyāyāḥ
(p.13, l.14)kolāhalaṃ ca kṛtavatkaradhūnaneṣu || 37 ||
- (p.13, l.11)etatpurā mama galaṃ paripīḍya gāḍhaṃ
(hṛdaye nikṣipan |)
p.13, l.15
(p.13, l.15)(niḥśvasya |) vatsa, kva jānakīṃ paśyāmaḥ | kutra vanāntaḥ punaranviṣyāmaḥ |
(p.13, l.16)keṣu vā nikuñjeṣu punarvilokayāmaḥ | hanta, sarvathā nirāśāḥ smaḥ |
-
- (p.13, l.17)diśo vilokayāmyadya jvālāparivṛtā iva |
- (p.13, l.18)bāḍhaṃ jagadidaṃ manye hyadya me priyayā vinā || 38 ||
(niḥśvasya |) vatsa, kva jānakīṃ paśyāmaḥ | kutra vanāntaḥ punaranviṣyāmaḥ | keṣu vā nikuñjeṣu punarvilokayāmaḥ | hanta, sarvathā nirāśāḥ smaḥ |
p.13, l.19
(p.13, l.19)(svagatam |) aho, kaṣṭamāryasyeyaṃ daśā vartate |
lakṣmaṇaḥ — (svagatam |) aho, kaṣṭamāryasyeyaṃ daśā vartate |
p.13, l.20
(p.13, l.20)kimatrāsmahe |
-
- (p.13, l.21)vatsā yāhi gṛhaṃ vrajāma
- (p.13, l.21)vatsā yāhi gṛhaṃ vrajāma
rāmaḥ — kimatrāsmahe |
p.13, l.22
-
- (p.13, l.22)kimidaṃ gehaṃ
- (p.13, l.22)kimidaṃ gehaṃ
lakṣmaṇaḥ —
p.13, l.23
-
- (p.13, l.23)kutaḥ
- (p.13, l.23)kutaḥ
rāmaḥ —
p.13, l.24
-
- (p.13, l.24)kānane
(p.13, l.25)vatsyāmaḥ
- (p.13, l.24)kānane
lakṣmaṇaḥ —
p.13, l.26
-
- (p.13, l.26)kathamāgatā vanabhuvaṃ
- (p.13, l.26)kathamāgatā vanabhuvaṃ
rāmaḥ —
p.14, l.1
lakṣmaṇaḥ —
p.14, l.2
-
- (p.14, l.3)āyātāḥ kati vā vayaṃ kathaya me
- (p.14, l.3)āyātāḥ kati vā vayaṃ kathaya me
rāmaḥ —
p.14, l.4
-
- (p.14, l.4)deva trayaḥ
- (p.14, l.4)deva trayaḥ
lakṣmaṇaḥ —
p.14, l.5
-
- (p.14, l.5)ke ca te
- (p.14, l.5)ke ca te
rāmaḥ —
p.14, l.6
-
- (p.14, l.7)tvaṃ cāhaṃ janakātmajā ca
- (p.14, l.7)tvaṃ cāhaṃ janakātmajā ca
lakṣmaṇaḥ —
p.14, l.8
-
- (p.14, l.8)dayite kutrāsi hā jānaki || 39 ||
rāmaḥ —
p.14, l.9
(p.14, l.9)(nepathye |)
(p.14, l.10)vatse, mā bhaiṣīḥ |
(nepathye |)
vatse, mā bhaiṣīḥ |
p.14, l.11
(p.14, l.11)(karṇaṃ dattvā saharṣaṃ vibhāvya |) ārya, madhukarikāsametāṃ jānakīṃ
(p.14, l.12)samāśvāsayankumbhasaṃbhavo maharṣirita evābhivartate |
lakṣmaṇaḥ — (karṇaṃ dattvā saharṣaṃ vibhāvya |) ārya, madhukarikāsametāṃ jānakīṃ samāśvāsayankumbhasaṃbhavo maharṣirita evābhivartate |
p.14, l.13
(p.14, l.13)(tataḥ praviśati yathānirdiṣṭaḥ kumbhasaṃbhavaḥ |)
(tataḥ praviśati yathānirdiṣṭaḥ kumbhasaṃbhavaḥ |)
p.14, l.14
(p.14, l.14)vatse, mā bhaiṣīḥ | ayamiha tvāmanviṣyannāste salakṣma-
(p.14, l.15)ṇo rāmabhadraḥ |
agastyaḥ — vatse, mā bhaiṣīḥ | ayamiha tvāmanviṣyannāste salakṣmaṇo rāmabhadraḥ |
p.14, l.16
(p.14, l.16)(rāmaṃ vilokya lajjāṃ nāṭayantī svagatam |) edehiṃ viloaṇehiṃ
(p.14, l.17)ajjaütto diṭṭho tti aho me bhāaheam |etābhyāṃ vilocanābhyāmāryaputro dṛṣṭa ityaho me bhāgadheyam |
sītā — (rāmaṃ vilokya lajjāṃ nāṭayantī svagatam |) edehiṃ viloaṇehiṃ ajjaütto diṭṭho tti aho me bhāaheam | (etābhyāṃ vilocanābhyāmāryaputro dṛṣṭa ityaho me bhāgadheyam |)
p.14, l.18
(p.14, l.18)(upasṛtya |) bhagavan, abhivādaye |
rāmaḥ — (upasṛtya |) bhagavan, abhivādaye |
p.14, l.19
(p.14, l.19)āyuṣmānedhi |
agastyaḥ — āyuṣmānedhi |
p.14, l.20
(p.14, l.20)bhagavan, abhivādaye |
lakṣmaṇaḥ — bhagavan, abhivādaye |
p.14, l.21
(p.14, l.21)vatsa, ciraṃ jīva |
agastyaḥ — vatsa, ciraṃ jīva |
p.14, l.22
(p.14, l.22)jedu jedu ajjaütto |jayatu jayatvāryaputraḥ |
sītā — jedu jedu ajjaütto | (jayatu jayatvāryaputraḥ |)
p.14, l.23
(p.14, l.23)jedu jedu mahārāo |jayatu jayatu mahārājaḥ |
madhukarikā — jedu jedu mahārāo | (jayatu jayatu mahārājaḥ |)
p.15, l.1
(p.15, l.1)(sītāṃ vilokya |) vatsa, akāṇḍapatitasudhāvṛṣṭisadṛśaṃ sītā-
(p.15, l.2)darśanam |
rāmaḥ — (sītāṃ vilokya |) vatsa, akāṇḍapatitasudhāvṛṣṭisadṛśaṃ sītādarśanam |
p.15, l.3
(p.15, l.3)ārya, evametat | (agastyaṃ prati |) bhagavan, atra latāmaṇḍape
(p.15, l.4)muhūrtamāsanaparigrahaḥ kriyatām |
lakṣmaṇaḥ — ārya, evametat | (agastyaṃ prati |) bhagavan, atra latāmaṇḍape muhūrtamāsanaparigrahaḥ kriyatām |
p.15, l.5
(p.15, l.5)(tatheti sarve upaviśanti |)
(tatheti sarve upaviśanti |)
p.15, l.6
(p.15, l.6)bhagavan, kathamāsāditā jānakī |
lakṣmaṇaḥ — bhagavan, kathamāsāditā jānakī |
p.15, l.7
(p.15, l.7)śrūyatām |
agastyaḥ — śrūyatām |
p.15, l.8
(p.15, l.8)avahitāḥ smaḥ |
rāmaḥ — avahitāḥ smaḥ |
p.15, l.9
(p.15, l.9)pūrvamatra vane durvāsāḥ kāniciddināni tapaḥ kṛtavān |
agastyaḥ — pūrvamatra vane durvāsāḥ kāniciddināni tapaḥ kṛtavān |
p.15, l.10
(p.15, l.10)sulahakovvo kkhu eso mahesī suṇiadi |sulabhakopaḥ khalveṣa maharṣiḥ śrūyate |
madhukarikā — sulahakovvo kkhu eso mahesī suṇiadi | (sulabhakopaḥ khalveṣa maharṣiḥ śrūyate |)
p.15, l.11
(p.15, l.11)tatastataḥ |
rāmaḥ — tatastataḥ |
p.15, l.12
(p.15, l.12)tasminsamaye teṣu teṣvāśrameṣu tīvratapaḥśaṅkinā mahendreṇa
(p.15, l.13)visṛṣṭānāṃ carantīnāṃ madhye hariṇī nāma kācidetattapovanaṃ praviśya puṣpā-
(p.15, l.14)ṇyavācinot |
agastyaḥ — tasminsamaye teṣu teṣvāśrameṣu tīvratapaḥśaṅkinā mahendreṇa visṛṣṭānāṃ carantīnāṃ madhye hariṇī nāma kācidetattapovanaṃ praviśya puṣpāṇyavācinot |
p.15, l.15
(p.15, l.15)hanta, mahānpramādaḥ |
rāmaḥ — hanta, mahānpramādaḥ |
p.15, l.16
(p.15, l.16)tataḥ paramabhiṣekāyāgacchannayaṃ durvāsāstāmavalokya ‘aye
(p.15, l.17)hariṇi, yato'smaddevatārcanocitāni kusumānyavacinoṣi, tatastvannāmasadṛ-
(p.15, l.18)śīmevākṛtimehi’ iti śaśāpa | tadānīmeva parityajya vanamidamantarhitaśca |
agastyaḥ — tataḥ paramabhiṣekāyāgacchannayaṃ durvāsāstāmavalokya ‘aye hariṇi, yato'smaddevatārcanocitāni kusumānyavacinoṣi, tatastvannāmasadṛśīmevākṛtimehi’ iti śaśāpa | tadānīmeva parityajya vanamidamantarhitaśca |
p.15, l.19
(p.15, l.19)amhahe, adiṇiṭṭhuradā tāvasāṇam |aho, atiniṣṭhuratā tāpasānām |
madhukarikā — amhahe, adiṇiṭṭhuradā tāvasāṇam | (aho, atiniṣṭhuratā tāpasānām |)
p.15, l.20
(p.15, l.20)kathamasyāstaduparamo jātaḥ |
lakṣmaṇaḥ — kathamasyāstaduparamo jātaḥ |
p.15, l.21
(p.15, l.21)tato hariṇībhūtāṃ hariṇīmādāyāsmadantikaṃ prāptābhirati-
(p.15, l.22)karuṇamākrandantībhirapsarobhirabhyarthitena mayā kṛpāvaśenābhimantritā dūrvā-
(p.15, l.23)muṣṭirarpitā | tasminvane nāsyāḥcāsyāḥ pratyāsattirāsīt | (?)
agastyaḥ — tato hariṇībhūtāṃ hariṇīmādāyāsmadantikaṃ prāptābhiratikaruṇamākrandantībhirapsarobhirabhyarthitena mayā kṛpāvaśenābhimantritā dūrvāmuṣṭirarpitā | tasminvane cāsyāḥ pratyāsattirāsīt |
p.15, l.24
(p.15, l.24)kimāścaryam |
-
- (p.16, l.1)davadahanadagdhamūrteḥ kānanalakṣmyāḥ punarnavīkaraṇam |
- (p.16, l.2)upakarturakhilajagatāṃ ghananikarasya svabhāva evāyam || 40 ||
rāmaḥ — kimāścaryam |
p.16, l.3
(p.16, l.3)ayamevādyāpyanuvartamānaḥ śāpo mahānasminvane kusumānya-
(p.16, l.4)vacinvantīṃ jānakīmaspṛśat |
agastyaḥ — ayamevādyāpyanuvartamānaḥ śāpo mahānasminvane kusumānyavacinvantīṃ jānakīmaspṛśat |
p.16, l.5
(p.16, l.5)(sāścaryam |) kimetāvantaṃ kālaṃ hariṇībhūya sthiteyam |
rāmaḥ — (sāścaryam |) kimetāvantaṃ kālaṃ hariṇībhūya sthiteyam |
p.16, l.6
(p.16, l.6)(svagatam |) tassiṃ evva samuvadiṭṭhāe hariṇīe hoda-
(p.16, l.7)vvam |tasminneva samupasthitayā hariṇyā bhavitavyam |
madhukarikā — (svagatam |) tassiṃ evva samuvadiṭṭhāe hariṇīe hodavvam | (tasminneva samupasthitayā hariṇyā bhavitavyam |)
p.16, l.8
(p.16, l.8)ahamekākinīmasmadāśrame tiṣṭhantīmitastataḥ plavamānā-
(p.16, l.9)madṛṣṭapūrvāṃ hariṇīṃ samādhinā jānakīṃ niścitya tatkṣaṇameva śāpānmocayi-
(p.16, l.10)tvā bhavadantikamanaiṣam |
agastyaḥ — ahamekākinīmasmadāśrame tiṣṭhantīmitastataḥ plavamānāmadṛṣṭapūrvāṃ hariṇīṃ samādhinā jānakīṃ niścitya tatkṣaṇameva śāpānmocayitvā bhavadantikamanaiṣam |
p.16, l.11
-
- (p.16, l.12)paropakāraśīlatvaṃ paraduḥkhāsahiṣṇutā |
- (p.16, l.13)dayāparatvaṃ dākṣiṇyaṃ satāṃ svābhāvikā guṇāḥ || 41 ||
rāmaḥ —
p.16, l.14
(p.16, l.14)anayā jānakyā lakṣmaṇena saha mahāntaṃ kālaṃ vartethāḥ |
(p.16, l.15)api ca |
-
- (p.16, l.16)doṣadhvāntaṃ kṣālayantī narāṇā-
(p.16, l.17)mākalpāntaṃ nandayantī jaganti | - (p.16, l.18)sphāyajjyotsnāpūrapāṇḍustvadīyā
(p.16, l.19)jīyātkīrtiḥ śrīnidhe rāghavendra || 42 ||
- (p.16, l.16)doṣadhvāntaṃ kṣālayantī narāṇā-
agastyaḥ — anayā jānakyā lakṣmaṇena saha mahāntaṃ kālaṃ vartethāḥ | api ca |
p.16, l.20
(p.16, l.20)mahānprasādaḥ |
rāmaḥ — mahānprasādaḥ |
p.16, l.21
(p.16, l.21)kiṃ te bhūyaḥ priyamupakaromi |
agastyaḥ — kiṃ te bhūyaḥ priyamupakaromi |
p.16, l.22
(p.16, l.22)itaḥ paraṃ kiṃ priyamasti | tathāpīdamastu bharatavākyam |
-
- (p.16, l.23)samayavihitavarṣaḥ sasyapūrṇāṃ dharitrīṃ
(p.16, l.24)janayatu jaladaughaḥ prerito vāsavena | - (p.16, l.25)bhavajalanidhimadhye majjatāṃ mānavānāṃ
(p.16, l.26)bhavatu taraṇirūpā saṃgatiḥ sajjanānām || 43 ||
- (p.16, l.23)samayavihitavarṣaḥ sasyapūrṇāṃ dharitrīṃ
rāmaḥ — itaḥ paraṃ kiṃ priyamasti | tathāpīdamastu bharatavākyam |
p.16, l.27
saṃpūrṇam |